Sinyal (Elektronik Harp) İstihbarat Kabiliyeti
Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine giren ilk SIGINT/ELINT platformu olarak kabul edilen üç Douglas EC-47A Dakota ELINT/SIGINT Uçağı 1953 yılında hizmete girip, 1995 yılının ilk yarısında hizmet dışına çıkarılmışlardır. EC-47A uçakları Etimesgut Hava Üssü’nde konuşlu bulunan Türk Hava Kuvvetleri’nin 7nci Elektronik Filosu hizmetinde görev yapmışlardır.
Ülkemizde elektronik istihbarattan sorumlu olarak Genelkurmay Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Genelkurmay Elektronik Sistemler [GES] Komutanlığı 1 Ocak 2012 tarihinde MİTGES Başkanlığı olarak Milli İstihbarat Teşkilatı’na bağlanmıştır. 15 Mayıs 2012 tarihinde ismi Sinyal İstihbarat Başkanlığı olarak değiştirilen birim bugün ülkemizde elektronik istihbaratın belkemiği olarak hizmet vermektedir.
Uzun yıllar boyunca 1983 yılında Almanya’dan alınan Sinyal İstihbaratı [SIGINT] donanımlı iki adet Dornier Do-28D-2 EW Skyservant tipi uçakla hizmet veren birlik daha sonra envanterine özel sistemlerle ve kanat altı istasyonlara takılan MILSUS-2U ELINT/SIGINT podlarıyla donatılmış üç adet Casa CN-235-100M ELINT/SIGINT uçağını kattı. GES Hava Grup Komutanlığı 1995 yılında hava araçları ve donanımlarının yenilenmesine yönelik çalışmalar başlatmış ve bu çalışmalar 1998 yılında sonuçlandırılmıştır. Yeni SIGINT platformu olarak Casa CN-235-100M Hafif Ulaştırma Uçağı üzerinde karar kılınmış ve yabancı bir firmadan sağlanan teknik desteğin de yardımıyla ODTÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği ve Havacılık ve Uzay Mühendisliği bölümleri ile TAI ve Aselsan işbirliğiyle gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda üç Casa CN-235-100M SIGINT Uçağı [hem radar sistemlerine yönelik ELINT, hem de haberleşme sistemlerine yönelik COMINT kabiliyetli] bu göreve uygun elektronik teçhizat ve Aselsan ürünü ELINT [Elektronik İstihbarat] maksatlı MilSis-23U Radar ED Podları [Milli Sinyal İstihbarat Sistemi-23U] ile donatılmıştır. Bu sırada emektar Do-28D-2 SIGINT Uçakları 1999 yılında hizmet dışına çıkarılmıştır. Bir Radar ED Podu yerini/konumunu tespit ettiği potansiyel düşman/hasım radar sistemine ait Operasyon Frekansı, Darbe Tekrarlama Frekansı, Darbe Genişliği, Operasyon ve Darbe Tekrarlama Frekansı Değiştirme Özellikleri gibi istihbarat bilgilerini ve sinyallerini kayıt etmektedir. Kaydedilen bu bilgi ve veriler milli bir radar veri bankasının oluşturulmasına katkı sağlamaktadırlar. Elde edilen radar sinyal verileri işlenerek bu radarları etkisiz kılacak karıştırma teknikleri geliştirilebilmekte ve hedef radarın konumu, etkili menzili, hassasiyeti ve çalışma süresi gibi konularda istihbarat çalışması yapılabilmektedir. MilSis-23U bir çeşit Radar EDT/ESM Sistemi olduğundan, JAMINT-2U/MilKar-2U gibi elektronik karıştırma/köreltme kabiliyetine sahip değildir. Uçak üzerindeki kanat altındaki istasyonlarda iki MilSis-23U Podu taşınmaktadır. ELINT Podlarından ve uçak üzerindeki COMINT sensörlerinden gelen verilerin kaydı ve kontrolleri uçak içine raylı bir sistem ile kolaylıkla sokulup çıkarılabilen ve iki adet konsola sahip bir komuta kontrol sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir. 211’inci Filo Komutanlığı [Gezgin] tarafından uçurulan CN-235-100M SIGINT uçakları kanat altında taşıdıkları MilSis-23U ELINT Podları, kokpitin hemen üstünde yer alan EDT/ESM Anteni ve gövde altında yer alan ve potansiyel düşman haberleşme sistemlerinden yayılan istihbarat bilgilerinin toplanmasında kullanılan değişik tipteki COMINT maksatlı anten ve sensörler ile ulaştırma uçağı konfigürasyonundaki modellerinden ilk bakışta ayırt edilebilmektedir. Ayrıca uçaklara Aselsan üretimi AselFLIR-300T Termal Nişangah Sistemi, Hava Veri Terminali ve anteni entegre edildi.
CN-235 uçakları elektronik taarruz yeteneğine sahip değildir. Bu nedenle Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterinde bulunan üç adet C-160D Transall nakliye uçağı modernize edilerek İstihbarat, Gözetleme ve Keşif [İGK/ISR] uçağına dönüştürülmüştür. Uçakların ön ve arka kısmına iki adet AselFLIR-300T Termal Görüntüleme Sistemi ve elde edilen görüntülerin yer istasyonuna iletilmesini sağlayan hava veri terminali ve anteni entegre edildi. Uçaklardan ikisine MILKAR-2U RF Karıştırma Sistemi entegre edildi. C-160D MILKAR-2U uçakları özellikle Bahar Kalkanı Harekatı’nda aktif olarak görev yapmış ve Suriye Hava Savunma Sistemleri’nin kör edilerek imha edilmesinde önemli rol oynamıştır. Günümüzde Casa CN-235 uçakları Sinyal İstihbarat Başkanlığı envanterinde bulunurken, C-160D İGK/ISR uçakları Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterinde görev yapmaktadır. Ayrıca Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na dört adet Bombardier Global 6000 uçağı üzerine şekillendirilen yeni sistem ELINT/SIGINT uçağı alımına yönelik HavaSOJ Projesi yürütülmektedir.
Ülkemizin insansız hava araçlarında yakaladığı başarı tüm dünyaya örnek olmuşken, kendini bu alanda daha da geliştirmek isteyen savunma sanayi İHA’lar üzerinde farklı konseptler denemeye başlamıştır. Bu doğrultuda TUSAŞ üretimi Anka MALE İHA üzerine eklenen özel donanımlar sayesinde Sinyal İstihbaratı [SIGINT] kabiliyeti kazandırılmış Anka-I sistemini üreterek Milli İstihbarat Teşkilatı’nın kullanımına sunmuştur. Toplam dört adet üretildiği bilinen sistemlerden kaç tanesinin envantere kazandırıldığı resmi olarak açıklanmamıştır. Ayrıca TUSAŞ yeni üretim Aksungur İHA üzerinde de benzer çalışmalar yapmaktadır. 2022 yılında Savunma Sanayi Başkanlığı bu konuda yeni sistemlerin geliştirilmesine yönelik olarak İHASOJ Projesi başlatmıştır. İHA’lar hakkında daha detaylı bilgi almak için lütfen buraya tıklayın.
Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın havadan erken ihbar ve kontrol ihtiyacını karşılamak amacıyla Boeing firması ile 2002 yılında imzalanan sözleşme ile başlayan Barış Kartalı Programı; dört Boeing E-7T Havadan Erken İhbar ve Kontrol [HİK/AEW&C] Uçağı ile Yer Destek Merkezi Sistemi tedarikini kapsamaktadır. Program altında Tam Harekat Kabiliyeti’na sahip toplam dört adet E-7T HİK Uçağı ve Yer Destek Merkezi teslim alınarak hizmete sunulmuştur. Bu çerçevede Tam Harekat Kabiliyeti’ne sahip Çağrı Adı Batı olan 4’üncü ve son uçak 9 Aralık 2015’te Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edilmiştir. 2016’nın ilk yarısı içerisinde gerçekleştirilen iyileştirme faaliyetleri ile daha önce Başlangıç Harekat Kabiliyeti ile teslim alınmış olan ilk üç uçakta da yazılım ve donanım güncellemeleri yapılarak Tam Harekat Kabiliyeti’ne sahip hale getirilmişlerdir. Dört E-7T HİK Uçağının da Tam Harekat Kabiliyetine kavuşmasını müteakip Hava Kuvvetleri Komutanlığı 20 Mayıs 2016 tarihinde Konya’da 3’üncü Ana Jet Üs Komutanlığı’nda konuşlu 131’inci Havadan Erken İhbar ve Kontrol Grup Komutanlığı’nın 19 Mayıs 2016’dan geçerli olmak üzere Tam Harekat Kabiliyeti [FOC] kazandığını duyurmuştur.
Uçakta yer alan Elta ürünü EL/L-8382 Elektronik Destek Tedbirleri [EDT/ESM]/Elektronik İstihbarat [ELINT] Sistemi LPI tipi dahil görev bölgesindeki her tip radarı çok uzun menzillerden pasif bir şekilde tespit ederek bunlara ait radar verilerini hassas bir biçimde analiz edip depolayabilmektedir. Ürün broşürüne göre 0.5-18GHz frekans aralığında çalışan EL/L-8382 ESM/ELIONT Sistemi, 360 derecelik kapsama alanı içerisinde belirlediği radarların coğrafi konumlarını 2 derece RMS’in üzerinde bir hassasiyetle belirleyebilmektedir. Uçakta kullanılan gelişmiş muharebe sistemi ise 131’inci Havadan Erken İhbar ve Kontrol Grup Komutanlığı’nca hazırlanan tanıtım kartına göre; 20 haberleşme kanalına ilave olarak Link-11 ve Link-16 taktik data link sistemlerinden oluşmaktadır. Boeing firmasının resmi internet sayfasında yer alan bilgiye göre E-7T HİK Uçaklarında [Selex Communication ve Aselsan üretimi] üç HF, dört VHF/UHF ve dört UHF telsiz seti ile Band Uydu Haberleşme Sistemi [SatCom] ve telsiz haberleşmesin, EH tehditlerinden etkilenmeden güvenle ve etkin bir şekilde yapabilmesini sağlayan frekans atlama özelliğine sahip iki MXF-484 UHF/VHF Have Quick II Telsiz Seti yer almaktadır.
Dakota | |||||
Skyservant | Komutanlığı | ||||
MALE İHA | |||||
Global 6000 | |||||
Türkiye’nin İstihbarat Gemisi: TCG Ufuk [A-591]
Envanterde bulunan ve yakın zamanda envantere kazandırılacak HavaSOJ ve İHASOJ sistemleriyle gökyüzünde önemli bir güç haline gelen Türkiye, hem karada hem de denizde de önemli projeler yürütmektedir. Test ve Eğitim Gemisi Projesi ismiyle Deniz Kuvvetleri’ne bağlı İstanbul Tersanesi’nde üretilen TCG Ufuk [A-591], 14 Ocak 2022 tarihinde envantere girmiştir. Resmi olarak Deniz Kuvvetleri envanterine giren geminin Milli İstihbarat Teşkilatı ile ortak kullanıldığı düşünülmektedir.
2.400 ton deplasmana sahip 99,5 metre uzunluğundaki TCG Ufuk, Aselsan tarafından üretilen sistemleri sayesinde oldukça üstün bir elektronik harp ve istihbarat kabiliyetine sahiptir. 45 gün kesintisiz seyir yapabilme kabiliyetine sahip olan TCG Ufuk’un 10 tona kadar helikopter taşıyabilmektedir. 31 Mart 2017 tarihinde başlayan projede TCG Ufuk, 9 Şubat 2019 tarihinde denize indirilmiş ve bu tarihten itibaren teslim edildiği ana kadar üzerine tüm elektronik ekipmanlar entegre edilerek deniz testleri yapılmıştır. STM öncülüğünde toplam 194 yerli firmanın görev aldığı projede yerlilik oranı %70 olarak açıklanmıştır.
Marlin EW 100 İnsansız Deniz Aracı [TCB 1101]
Türkiye’nin İnsansız Hava Araçları’nda göstermiş olduğu büyük başarıyı hem karada, hem de denizde göstermek üzere çeşitli insansız kara ve deniz araçları projeleri başlatmıştır. Bu kapsamda geliştirilen ve Türk Deniz Kuvvetleri’nin envanterine kazandırılan ilk İDA olan TCB 1101 tescilli MARLİN İDA, Aselsan ve Sefine Tersanesi’nin ortak geliştirdiği Elektronik Harp kabiliyetine sahip bir deniz aracıdır. 21 ton ağırlığa sahip olan Marlin İDA, 4 ton faydalı yük taşıma kapasitesine sahiptir. İki adet 600HP dizel motorla güçlendirilen Marlin İDA, 72 saat kesintisiz görev yapabilme kabiliyetine sahiptir.
Marlin İDA üzerinde Aselsan üretimi ARES-2NC ESM (Radar Algılama, Analiz ve Tanımlama, Hassas DF vb.), AREAS-2NC ECM (Sahte Tekli & Çoklu Hedef Oluşturma, Menzil/Açısal Aldatma, Çoklu Modülasyon Teknikleri vb.), MARTI 200-N EO/IR Görüntüleme Sistemi ile SMASH 200/12.7-L Stabilize Silah Sistemi bulunmaktadır.
Türk Deniz Kuvvetleri envanterinde başarıyla görev yapan Marlin İDA, 9-17 Mayıs 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen Deniz Kurdu-II/2024 Tatbikatı sırasında bir ilke imza atarak ilk kez uydudan kontrol edildi.
Deniz Kuvvetleri’nin Diğer EH Platformları :
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı envanterine ilk olarak 1976 yılında kazandırılan AB-212 helikopterlerinden TCB-44, TCB-45 ve TCB-46 tescilli olan üç adet AB-212 EH helikopteri, elektronik harp kabiliyetine sahip olarak teslim alınmıştır. Helikopterlerde; Colibri EDT/EKT Sistemi [ELT-261 Pasif RWR/ESM/SIGINT ve ELT-361 Aktif Karıştırıcı bulunmaktadır.
Kara Konuşlu Elektronik Harp Sistemleri
Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nın kara konuşlu Elektronik Harp [EH], Elektronik Destek [ED],Elektronik Taarruz [ET] ve Haberleşme Kestirme [DF] ve Dinleme Sistemlerine olan ihtiyacı Aselsan tarafından karşılanmaktadır. Aselsan tarafından özgün olarak üretilip Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri’ne teslim edilen sistemler :
