Türkiye Cumhuriyeti’nin İGK/ISR Platformları

Ülkemizde insanlı keşif uçağı kullanımı Savunma Sanayi Başkanlığı’nın 2011 yılında başlattığı Keşif Gözetleme Hava Aracı Sistemi Kiralama Hizmetleri Projesi’yle başlamıştır. Proje kapsamında Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nın kullanımı için beş adet ikinci el Beechcraft King Air 350ER İnsanlı Keşif Uçağı Santay Havacılık (sonraki ismi Duygu Savunma Sistemleri) firmasından kiralanmıştır. 3 Mayıs 2012 tarihinde ABD$70 Milyon bedelle imzalanan sözleşme kapsamında uçakların toplam 20.000 saat uçuş garantisi (uçak başına 4.000 saat) altında iki yıllığına kiralama yapılmıştır. Kiralama yapılan uçaklarım 2012 yılının Mayıs ayı sonlarında ülkemize getirileceği öngörülmüşse de ilk uçak 14 Temmuz 2012 tarihinde Türkiye’ye getirilebilmiştir. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Hakkari’de düzenlediği iç güvenlik harekatı kapsamında, getirilen uçak 30 Ekim-9 Kasım 2012 tarihleri arasında ilk kez operasyona katılmıştır. Kalan dört uçak ise Kanada gümrüğünde yaşanan gecikmeler nedeniyle ancak 2013 yılının ilk çeyreğinde Türkiye’ye getirilebilmiştir.

İnsanlı Keşif Uçakları, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin özellikle PKK terör örgütüne yönelik olarak gerçekleştirilen İç Güvenlik Operasyonları’nda aktif olarak kullanılmış ve oldukça başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Uçağın ürün broşüründe yer alan bilgiye göre 100nm mesafedeki hedef bölgesi üzerinde yaklaşık sekiz saat boyunca keşif ve gözetleme uçuşu gerçekleştirebilmektedir. Proje kapsamında ikinci el olarak kiralanan uçaklara ABD’nde L-3 firması tarafından İGK/ISR görevleri için MX-15Di FLIR Sistemi, SatCom Uydu Haberleşme Sistemi ve uzun menzilli hava-hava, hava-yer telsizi gibi sistemler ilave edildi. Kara Kuvvetleri’ne bağlı pilotlar tarafından Malatya’da konuşlu olarak uçurulan uçaklar, Nisan 2015’teki Ağrı’da gerçekleştirilen ve yaklaşık 12 saat süren çatışma esnasında yerdeki ekiplere havadan komuta kontrol merkezi ve role istasyonu görevleri icra etmiştir. 2015 yılı Eylül ayı sonunda sözleşmeleri biten İnsanlı Keşif Uçakları için 24 Mayıs 2016 tarihinde 36 ay ve toplam 25.000 saat uçuş için yeni bir sözleşme [ABD$80 Milyon] imzalanmış ve sözleşme bitiminde uçaklar Türk Silahlı Kuvvetleri’ne hibe olarak teslim edilecektir.

Jandarma Genel Komutanlığı Acil İnsanlı Keşif Uçağı Projesi : Jandarma Genel Komutanlığı’nın ihtiyacı doğrultusunda Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nın Acil İnsanlı Keşif Uçağı Projesi’ne ek olarak 25 Temmuz 2016 tarihinde izmet alımı şeklinde 3 adet Beechcraft King Air 350i İnsanlı Keşif Uçağı alımı için sözleşme imzalanmıştır. 2016 yılının son çeyreğinde hizmete giren uçaklar sözleşme sonunda Jandarma Genel Komutanlığı’nın envanterine hibe olarak bırakılacaktır. Jandarma Genel Komutanlığı teslim aldığı bu uçaklar ile 2017 yılında toplam 4.535 saat ve 2018 yılında 4.427 saat görev uçuşu gerçekleştirmiştir.

Emniyet Genel Müdürlüğü’nün suç ve suçlularla mücadelede daha aktif rol alabilmesi amacıyla, Çok Maksatlı keşif ve Gözetleme Uçağı Alım Projesi kapsamında iki adet Beechcraft King Air 350i İnsanlı Keşif Uçağı satın alınmıştır. Savunma Sanayi Müsteşarlığı’na gönderilen 21 Kasım 2013 tarihli bilgi notuna göre Emniyet Genel Müdürlüğü Havacılık Dairesi Başkanlığı için ikisi İGK/ISR konfigürasyonunda, biri de devlet büyüklerinin ihtiyaç duyduğu uçuş hizmetlerinde ve acil intikallerde kullanılmak üzere genel maksat konfigürasyonunda üç adet King Air 350i uçağının tedariki planlanmıştır. Emniyet Genel Müdürlüğü Havacılık Dairesi Başkanlığı ilk King Air 350i İnsanlı İGK/ISR uçağı EM-808’i [c/n: FL-808/N8147W, 2012 üretimi] Mayıs 2013’te teslim almıştır. Beechcraft Türkiye temsilcisi Koçoğlu Havacılık ve yetkili bakım merkezi Skyline Havacılık tarafından satışı, transferi, kontrolü ve muayeneleri gerçekleştirilen uçak, suç ve suçlularla mücadelede asayiş, terör, toplumsal olaylar, istihbarat, trafik, keşif ve gözetleme amaçlı kullanılmaktadır.

7/24 saat esasına göre kullanılabilecek kabiliyette iki turboprop motor ile güçlendirilen King Air 350i İGK/ISR uçağı, gelişmiş FLIR [üzerinde Lazer Hedef Güdümleyici (Laser Designator) sensörü yer almayan Star SAFIRE 380-HD], downlink [100km mesafeye kadar yayın aktarma kabiliyeti] ve seyrüsefer sistemlerine sahiptir. İki pilot ve dokuz yolcu taşıma kapasitesi bulunan uçak saatte 580km hız yapabilmektedir. Azami menzili 2.800km olan ve havada beş saatten fazla kalabilen King Air 350i uçağı yaklaşık 11km [35.000ft] irtifada görev yapabilmektedir. King Air 350i uçağının ABD$10 Milyon bedelle satın alındığı belirtilmektedir. İlk uçakta olduğu gibi ikinci uçak üzerindeki İGK/ISR konfigürasyonuna dönüştürülmesine yönelik yapısal modifikasyon ve sistem entegrasyon faaliyetleri de yine SNC firması tarafından Amerika’da gerçekleştirilmiştir. EM-809 tescilli ikinci uçak Eylül 2016 tarihinde teslim edilmiştir. İkinci uçakta ilkinden farklı olarak Star SAFIRE 380-HD FLIR Sistemi’ne [14mil (23km) uzaktan bir insanı teşhis edebildiği belirtilmiştir] ek olarak Amerika menşei bir Haberleşme Kestirme ve Dinleme Sistemi [DF] ve Thales ürünü I-MASTER GMTI/MMTI/SAR radarı da bulunmaktadır. Ürün broşürüne göre Thales ürünü Ku-Bant I-MASTER GMTI/MMTI/SAR radarı sadece 30kg ağırlığında olup gündüz ve gece her türlü hava şartında 360 derece kapsama alanında düşük çözünürlükte [3m] 35km ve yüksek çözünürlükte [30cm] 27km menzilden kara ve satıh hedeflerinin görüntüsünü çekebilmektedir. GMTI [Hareketli Kara Hedefi Gösterimi], MMTI [Deniz/Su Üstü Hareketli Hedef Gösterimi] ve SAR [Sentetik Açıklıklı Radar] kabiliyetlerine sahip olan I-MASTER radarı 15inç çapındaki bir EO/IR sensör taretinin içine yerleştirilmiştir. Aynı anda GMTI ve MMTI çekim yapabilen I-MASTER radarı ile SAR modunda saatte 800km² genişliğinde bir alan kapsanabilmekte ve GMTI modunda yerdeki araç ve insan hareketleri azami 20km menzilden tespit edilebilmektedir.

EGM Havacılık Dairesi Başkanlığı’nın Thales ürünü I-MASTER GMTI/MMTI/SAR Radarı ile donatılmış EM-809 tescilli King Air 350i uçağı 15 Temmuz 2020 tarihinde Van’ın Gevaş İlçesindeki Artos Dağı’nda çarptı ve uçakta 2’si pilot 7 polis şehit olmuştu.

Emniyet Genel Müdürlüğü kaza/kırıma uğrayan EM-809’un yerini doldurmak ve insanlı keşif filosunu güçlendirmek için ilave üç adet King Air 350i uçağı envanterine katmıştır.

Türk Silahlı Kuvvetleri Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nün yanı sıra King Air 350 tipi havadan gözetleme ve kontrol uçağını envanterine kazandıran bir diğer kurum ise Orman Genel Müdürlüğü olmuştur. 2023 yılı yangın dönemi için filosuna yeni üretim dört adet AT-802 yangın söndürme uçağı ve bir adet King Air 360ER tipi uçağı katan Orman Genel Müdürlüğü ve havadan yangın söndürme faaliyetleri hakkında daha detaylı bilgi almak için buraya tıklayabilirsiniz.

Bu hava araçlarının dışında Türkiye’de King Air 350 kullanan diğer kamu kurumları Harita Genel Müdürlüğü ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’dür. Bu iki kurum uçakları havadan haritalama için özel kamera ve ekipmanlar ile birlikte kullanmaktadır.