Keşif Uydu Komutanlığı
Keşif Uydu Komutanlığı, Hv.K.K.lığı İstihbarat Gözetleme ve Keşif mimarisi içerisinde, karasuyu ve hava sahası kısıtlaması olmaksızın, coğrafya ve iklim koşullarından bağımsız olarak, gece/gündüz ve her hava şartında TSK’nın uydu görüntüsü ihtiyacını karşılamak üzere uzay tabanlı görüntüleme yeteneğine sahip olmak maksadıyla kurulmuştur.
Bu doğrultuda, Hv.K.K.lığı envanterine giren keşif uydu sistemlerini komuta/kontrol edecek uzay operasyonlarını gerçekleştirmek, bünyesinde yer alan uydu yer istasyonu ve yer sistemlerinin bakım, idame ve işletmesini sağlamak ve elde edilen uydu görüntülerini uygun vasıtalarla talep makamlarına ulaştırmak vazife edinilmiştir.
Keşif Uydu Komutanlığı; üstün vazife bilinci, mevcut ve planlanan imkan ve kabiliyetleri, nitelikli personeli ve etkinlikle komuta/kontrol ettiği uydularımız vasıtasıyla, barıştan itibaren ürettiği uydu görüntü ve verilerini, kendisine verilen direktifler doğrultusunda TSK, kamu kurum kuruluşları ile üniversitelere sağlamaya devam etmektedir.
Mevcut Uydu Sistemleri :
GÖKTÜRK-1 Uydu Sistemi : Dünya üzerinde herhangi bir bölgeden coğrafi kısıtlama olmaksızın görüntü alabilen GÖKTÜRK -1 Uydusu Avrupa Uzay Ajansına ait VEGA fırlatma sistemi ile Fransız Guyana’sından 05 Aralık 2016 tarihinde TSİ 16.51.44’de fırlatılmıştır. Yaklaşık 70 dk. sonra TSİ 18.02.11’de uydu ile ilk temas başarı ile sağlanmıştır. Kabul testlerinin başarıyla tamamlanmasının ardından 4 Aralık 2018 tarihinde kesin kabulü yapılan GÖKTÜRK-1 Uydusu, Hv.K.K.lığı bünyesinde Keşif Uydu Komutanlığı personeli tarafından komuta/kontrol edilmekte ve işletilmektedir. Milli Savunma Bakanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile Telespazio (TPZ SpA) firması arasında 13 Temmuz 2009 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında bir adet uydu (0,5 m Elektro-Optik), bir adet ana yer istasyonu ve bir adet mobil yer istasyonu temin edilmiştir. Ayrıca, gelecekteki gözlem ve haberleşme uydularının yurtiçinde üretilmesine yönelik olarak 5 tona kadar tüm uyduların entegrasyon ve testlerinin yapılabileceği Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi (USET, TUSAŞ bünyesinde) tesis edilmesi de projenin stratejik kazanımları arasında yer almıştır.
Projede, uydunun geliştirilmesinden sorumlu yüklenici olarak Fransız Thales Alenia Space (TAS-F) firması, yer sistemleri tedarik, üretim, entegrasyon ve test faaliyetlerinden sorumlu yüklenici olarak ise İtalyan TPZ SpA firması yer almıştır. Ayrıca proje kapsamındaki birçok iş paketine doğrudan katılım sağlayan TUSAŞ firması, uydunun bazı uçuş bileşenlerini üretmiştir. GÖKTÜRK-1 Projesi ile, askeri istihbarat amaçlı yüksek çözünürlüklü görüntü elde edilmesinin yanı sıra, uzay ve uydu sistemlerine yönelik teknoloji, uzman insan gücü ve altyapı geliştirilmesi, orman alanlarının kontrolü, kaçak yapılaşmanın takibi, doğal afet sonrası en kısa sürede hasar tespiti, ürün rekolte tespiti, coğrafi harita verilerinin üretilmesi gibi pek çok sivil faaliyet alanında da ihtiyaçlara cevap vermesi planlanmıştır. GÖKTÜRK -1 Uydusunun asgari görev ömrü 7 yıl 3 ay olarak planlanmıştır.
GÖKTÜRK-2 Uydu Sistemi : Yüksek yerlilik oranı ile üretilen 2,5 m Çözünürlüklü Görüntüleme Amaçlı Bilimsel Araştırma ve Teknoloji Geliştirme Uydusu GÖKTÜRK-2 Milli Savunma Bakanlığı TÜBİTAK Başkanlığı ve TÜBİTAK UZAY – TUSAŞ İş Ortaklığı arasında 13 Nisan 2007 tarihinde imzalanan ve 01 Mayıs 2007 tarihinde yürürlüğe giren sözleşme kapsamında üretilmiştir. GÖKTÜRK-2 Projesi ile öncelikli ihtiyaçlar kapsamında TSK’nın ve özelinde Hv.K.K.lığının ihtiyaç duyduğu hedef istihbaratı ile sayısal ve coğrafi veri üretimine yönelik uydu görüntülerinin elde edilmesi; tali ihtiyaçlar kapsamında ise diğer kamu kurum/kuruluşları ile üniversite ve araştırma kurumlarının uydu görüntüsü isteklerinin karşılanması hedeflenmiştir. Yüksek yerlilik oranıyla üretilen ve 2,5 metre çözünürlüğe sahip gözlem uydusu, Türkiye’nin savunma, çevre, şehircilik, tarım ve ormancılık alanlarında önemli ihtiyaçlarına cevap vermektedir. GÖKTÜRK-2 Uydu Sistemi ile, TSK’nın uydu görüntüsü ihtiyaçları ile birlikte diğer kamu kurum ve kuruluşlarının gözlem ve araştırma ihtiyaçları da milli imkan ve yeteneklerle karşılanmaktadır. Proje kapsamında; Anten yerleşim modeli, Yapısal yeterlilik modeli, Yeterlilik modeli, Uçuş modeli olmak üzere toplam dört uydu modeli üretilmiştir. GÖKTÜRK-2 Uydusu’nun fırlatma öncesi uğurlama töreni 06 Kasım 2012 tarihinde, Jiuquan Fırlatma Üssü’ne intikali ise 22 Kasım 2012 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Uydu,18 Aralık 2012 tarihinde Türkiye saati ile 18.13’te Çin’deki Jiuquan Fırlatma Üssü’nden uzaya fırlatılmış ve 18.25’te Dünya’ dan yaklaşık 685 km yükseklikteki yörüngesine başarılı bir şekilde yerleştirilmiştir.
GÖKTÜRK-2, yaklaşık 640 km.lik bir şeridin görüntüsünü tek geçişte indirebilecek kadar yüksek hızlı bir veri haberleşmesine sahiptir. Görüntü çekimi ve bunların yer istasyonuna indirilmesi konusunda herhangi bir uluslararası kısıtlama söz konusu değildir. GÖKTÜRK-2 Uydusu; Spot, Geniş Alan, Şerit ve Stereo görüntüleme kabiliyetlerine sahiptir. Dünya’nın her yerinden görüntü alma ve iletişim konisi içinde aktarma kabiliyetine sahip olan GÖKTÜRK-2 Uydusunun, ülkemizin savunma, çevre ve şehircilik, tarım ve ormancılık vb. alanlarında uydu görüntüsü ihtiyaçlarını karşılaması planlanmaktadır. GÖKTÜRK-2 Uydu Sistemi, Uzay Kesimi ve Yer Kesimi olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Bunlardan Uzay Kesimi, faydalı yük olarak isimlendirilen 2,5 m çözünürlüğe sahip ana kamera ve bu kamerayı destekleyen alt sistemlerden oluşmaktadır. Yer Kesimi ise uydu ile iletişimin sağlanmasında kullanılan anten ve yer istasyonundan oluşmaktadır. GÖKTÜRK-2 Uydusu yer yüzeyinden yaklaşık 685 km yükseklikteki Güneş Uyumlu Yörüngeye yerleştirilmiş olup, Dünya etrafındaki bir turunu yaklaşık 98 dakikada tamamlamaktadır. Aşağıdaki şekilde, Uydunun yörünge hareketi esnasında Dünya’nın da kendi etrafında dönmesi nedeniyle oluşan yer izindeki kayma ve bu yer izlerinin oluşumu gösterilmektedir.
Hava Kuvvetleri’nin Uydu Projeleri :
Yer Gözlem Uydusu Geliştirilmesi (İMECE) ArGe Projesi : T.C. Kalkınma Bakanlığı’nın 2013 yılı yatırım programında 2013K120790 numara ile yer alan İMECE Uydu Sistemleri Alt Yapı Projesi; BiLSAT, RASAT ve GÖKTÜRK-2 tecrübesiyle metrealtı uydularda kullanılabilecek uydu alt sistemlerinin ülke içerisinde geliştirilmesi için gereken alt yapının oluşturulması amacıyla Yatırım Programı destekli “İMECE Uydu Alt Sistemleri Geliştirme Projesi” başlatıldı. Bu kapsamda geliştirilecek olan Metre Altı Çözünürlüklü Elektro Optik Uydu Kamerası, Haberleşme Sistemi, Yıldız İzler, Güneş Algılayıcı, Elektrikli İtki Sistemi, Tepki Tekeri, Faydalı Yük Veri Kayıt Sıkıştırma Formatlama Birimi ve Yeni Nesil Uçuş Bilgisayarı’nın yüksek çözünürlüklü görüntüleme uydularında kullanılmasıyla uzay tarihçesi kazandırılması ve ekonomik değere dönüştürülmesi hedefleniyor. TÜBİTAK 1007 Programı kapsamında desteklenen İMECE Uydu Projesi, 2017 yılında başlamış olup, 2022 yılında Uydunun fırlatılması hedeflenmektedir. İMECE Uydusu sayesinde Türkiye kendi elektro-optik kamerası ile metrealtı çözünürlüklü görüntüler elde edebilecektir.
Göktürk-3 Keşif/Gözetleme SAR Uydu Sistemi : GÖKTÜRK-3 Sentetik Açıklı Radar (SAR) Yer Gözlem ve Keşif Uydu Sistemi ile Dünya üzerinden herhangi bir bölgenin metre-altı çözünürlüklü olarak gece ve gündüz şartlarında görüntülenmesi kabiliyetinin kazanılması ile hem Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ihtiyaç duyduğu SAR uydu görüntülerinin elde edilmesi hem de sivil uygulama ihtiyaçlarının karşılanması hedeflenmiştir. GÖKTÜRK-3 SAR Uydu Sistemi Geliştirme Projesi; uydu, sabit ve mobil yer kesimlerinin geliştirilmesini, fırlatma ve yörünge öncesi operasyonlar ile buna yönelik hizmetleri, entegre lojistik destek faaliyetlerini ve gerekli diğer sistem ve servisleri içermektedir. Bu kapsamda, SSB ve TUSAŞ arasında imzalanan GÖKTÜRK-3 SAR Uydu Sistemi Geliştirme Projesi iki aşamalı olacak şekilde planlanmış, projenin ilk fazını içeren sözleşme kapsamında Ön Tasarım Aşamasına kadar tüm faaliyetler TUSAŞ ana yükleniciliğinde yürütülmüş ve Mayıs 2016’da başarı ile tamamlanmıştır.
GÖKTÜRK Yenileme Uydu Sistemi Geliştirme Projesi (GÖKTÜRK-1Y) : GÖKTÜRK-1 Uydu Sistemi ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin kazandığı yüksek çözünürlüklü uzaktan algılama (Elektro-Optik) kabiliyetinin GÖKTÜRK-1 Uydusu’nun görev ömrü sona erdiğinde de devam ettirilmesine ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin bu kapsamdaki ihtiyaçlarına azami ölçüde cevap verebilecek milli bir uydu sisteminin tasarlanmasına yönelik bir projedir. GÖKTÜRK-1 Yenileme Uydu Sistemi Geliştirme Projesi; uydu, sabit ve mobil yer kesimlerinin geliştirilmesini, fırlatma ve yörünge öncesi operasyonlar ile buna yönelik hizmetleri, entegre lojistik destek faaliyetlerini ve gerekli diğer sistem ve servisleri içermektedir. Proje kapsamında çok yüksek çözünürlüklü elektro-optik kamera dahil uydu alt sistemlerinin kademeli olarak milli imkânlar ile sağlanması planlanmıştır. 2018 yılında SSB Tarafından ana yüklenici olarak TUSAŞ’a yayımlanan GÖKTÜRK-1 Yenileme Uydu Sistemi Geliştirme Projesi için 23 Haziran 2021 tarihinde sözleşme imzalanmıştır.
Türkiye’nin Haberleşme Uyduları :
Hizmet Dışı Haberleşme Uyduları :
Diğer Uydu Sistemleri :
RASAT Araştırma Uydusu : Türkiye’nin ve TÜBİTAK UZAY’ın BiLSAT uydusundan sonra sahip olduğu ikinci uzaktan algılama uydusudur. Yüksek çözünürlüklü optik görüntüleme sistemine ve Türk mühendislerce tasarlanıp geliştirilen yeni modüllere sahip olan RASAT, Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusudur.
Uydunun Amacı :
- BiLSAT Projesi ile bir uydunun tasarımından yörüngede devreye alınmasına kadar geçen her evrede kazanılan bilgi ve beceriyi pekiştirmek,
- Güncel teknolojileri kullanarak uzay ortamına uygun sistemler geliştirmek ve uzayda başarıyla çalıştırarak bu sistemlere uçuş tarihçesi kazandırmak,
- Türkiye’nin uzaktan algılama alanında ihtiyaçlarına azami ölçüde cevap vermek,
- Türkiye’nin uzay teknolojileri için halihazırda kullanılabilecek yeteneklerini belirleyip azami ölçüde kullanmak,
- Uydu teknolojileri konusunda yetişmiş insan gücünü arttırmak,
- Geliştirdiği kritik modüllerle Türk uzay sanayisinin ihtiyaçlarını karşılamak,
- TÜBİTAK UZAY’ın uzay amaçlı yeteneklerini Türkiye’ye ve Dünyaya kanıtlamaktır.
