Boeing E-7T (737-7ES) HİK

Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın havadan erken ihbar ve kontrol ihtiyacını karşılamak amacıyla Boeing firması ile 2002 yılında imzalanan sözleşme ile başlayan Barış Kartalı Programı; dört Boeing E-7T Havadan Erken İhbar ve Kontrol [HİK/AEW&C] Uçağı ile Yer Destek Merkezi Sistemi tedarikini kapsamaktadır. Program altında Tam Harekat Kabiliyeti’ne sahip toplam dört adet E-7T HİK Uçağı ve Yer Destek Merkezi teslim alınarak hizmete sunulmuştur. Bu çerçevede Tam Harekat Kabiliyeti’ne sahip Çağrı Adı Batı olan 4’üncü ve son uçak 9 Aralık 2015’te Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edilmiştir. 2016’nın ilk yarısı içerisinde gerçekleştirilen iyileştirme faaliyetleri ile daha önce Başlangıç Harekat Kabiliyeti ile teslim alınmış olan ilk üç uçakta da yazılım ve donanım güncellemeleri yapılarak Tam Harekat Kabiliyeti’ne sahip hale getirilmişlerdir. Dört E-7T HİK Uçağının da Tam Harekat Kabiliyetine kavuşmasını müteakip Hava Kuvvetleri Komutanlığı 20 Mayıs 2016 tarihinde Konya’da 3’üncü Ana Jet Üs Komutanlığı’nda konuşlu 131’inci Havadan Erken İhbar ve Kontrol Grup Komutanlığı’nın 19 Mayıs 2016’dan geçerli olmak üzere Tam Harekat Kabiliyeti [FOC] kazandığını duyurmuştur.

Ülkemizin coğrafi yapısından kaynaklanan alçak irtifa radar kaplaması zafiyetini gidermek ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın erken ihbar ve komuta kontrol kabiliyetini artırmak suretiyle Türkiye’nin hava savunmasını güçlendirmek maksadıyla tedarik edilen E-7T HİK uçakları Boeing 737 NG [Yeni Nesil] serisinin 737-700 IGW [Artırılmış Kalkış Ağırlığı] modeli üzerine şekillendirilmiştir. Pilot ve Yardımcı Pilot olmak üzere iki kişilik mürettebat tarafından uçurulan E-7T HİK uçağında 10 adet Görev Sistem Konsolu [Operatör Konsolu] yer almaktadır. Uçak üzerinde yer alan her türlü sensörün [MESA Radarı, IFF, ESM/ELINT ve haberleşme sistemleri] kontrolü bu konsollardan herhangi birini üzerinden eş zamanlı olarak gerçekleştirilebilmektedir. E-7T HİK uçağı görev ekibi personel sayısı icra edilecek görev süresine bağlı olarak 10-17 [+ Pilot ve Yardımcı Pilot] arasında değişmektedir. Normal şartlarda 8-10 saat havada kalabilme özelliğine sahip olan uçak yakıt ikmali ile bu süreyi 18-20 saate kadar çıkarabilmektedir. 30.000ft [9.144m] ile 40.000ft [12.192m] irtifalarda görev yapabilen uçak, her biri 121kN [27.300lb] güç üreten ve üzerlerinde 180kVA gücünde jeneratör bulunan [MESA Radarının ve uçaktaki diğer elektronik sistemlerin ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlamaktadır] modifiye edilmiş CFM56-7B Turbofan Motorları ile güçlendirilmiştir. MESA Radarının menzil ve çözünürlük hassasiyeti gibi özellikleri doğrudan motor ve bataryaların gücüne bağlı olduğundan, uçakta güçlü motor ve batarya/jeneratör kullanımı tercih edilmiştir.

131nci Havadan Erken İhbar ve Kontrol [HİK] Grup Komutanlığı’nca uçurulan ve TSK envanterindeki en güçlü [gerek harekat menzili, gerekse taşıdığı sensörlerin etkili menzili açısından] İGK/ISR Platformu olan E-7T HİK uçağının en önemli görev sistemi uçağın arka gövdesi üzerine bir rotodom içerisine oturtulan Northrop Grumman ürünü L-Band elektronik tarama [bim yönlendirmesi] kabiliyetli Çok Rollü Elektronik Taramalı Dizin [MESA] radarıdır. Aktif Elektronik Taramalı Dizin [AESA] teknolojisine sahip dördüncü nesil bir radar olan MESA Radarı 10,7m [35,5ft] uzunluğunda ve 4.8m [16ft] yüksekliğindedir. MESA Radar ateni sırt sırta bindirilmiş ve her bri 120 derece görüş açısına sahip yan dizinler [sağ ve solda] ile bunların üstüne yatay olarak Top Hat konfigürasyonunda yerleştirilmiş, öne ve arkaya 60’şar derecelik görüş açısına sahip üst şapka dizininden oluşmaktadır. Mekanik tarama yöntemi yerine döndürülebilir elektronik hüzme ile tarama yönteminin kullanıldığı radar bu sayede bir yandan gerekli durumlarda dost bölge için daha az enerji kullanımı ve enerjinin düşman bölge üzerinde yoğunlaştırılması suretiyle hedef tespit menzilinin kayda değer oranda artırılabilmesine imkan tanırken, diğer yandan da 200nm’nin üzerindeki menzillerde dahi 360 derecelik kapsamayı birkaç saniye içinde sağlayabilmektedir. Radarlarda kullanılan AESA teknolojisi konvansiyonel radarlara kıyasla hedeflerin daha hızlı takibine imkan tanımaktadır. Pulse Doppler ve Track While Scan özellikleri sayesinde MESA radarı ile bir yandan 360 derecelik radar kapsaması [131nci HİK Grup Komutanlığı’nca hazırlanan tanıtım kartında 3.000’in üzerinde hava ve satıh hedefini takip edildiği belirtilmiştir] sağlanırken, diğer yandan da ilgi uyandıran hedeflerin kesintisiz takibi yapılabilmektedir. Tam bir muharebe sahası yönetim kabiliyetine sahip olan E-7T HİK Uçağı, kullanıcıya 360 derecelik radar, IFF ve EDT/ESM [850km+] kaplaması sunmaktadır. Ürün broşüründe 300nm [555km] menzile kadar etkili olduğu belirtilen Dost Düşman Sorgulama [IFF] Sistemi radara entegre edilmiş olduğundan aynı dizinler hem radar, hem de IFF dizini olarak görev yapabilmekte ve bu sayede hedef korelasyonu problemlerini üstesinden gelinmektedir. Boeing verilerine göre MESA Radarı ile 10.000ft [3.048m] irtifada seyreden bir hedef 610km’nin [330nm] üzerinde bir menzilden, 500ft [152m] irtifada seyreden bir hedef ise 390km menzilden tespit edilebilmektedir. MESA Radarı ile ilgili internette yer alan bilgilere göre 30.000ft irtifada yaklaşık 600km uzağı görüp, 180 farklı hedefi takip edebilen sistem, bunların 24’üne karşı eş zamanlı önleme görevi kontrol edebilmektedir. 10.000ft irtifada seyreden bir E-7T HİK Uçağı aynı anda 400.000km² genişliğinde bir alanı gözetleyebilmekte, 10 saatlik bir görev uçuşu sonunda 4 Milyon km² genişliğinde bir alana radar kaplaması sağlayabilmektedir. Uçakta yer alan Elta ürünü EL/L-8382 Elektronik Destek Tedbirleri [EDT/ESM]/Elektronik İstihbarat [ELINT] Sistemi LPI tipi dahil görev bölgesindeki her tip radarı çok uzun menzillerden pasif bir şekilde takip ederek bunlara ait radar verilerini hassas bir biçimde analiz edip depolayabilmektedir. 0.5-18GHz frekans aralığında çalışan EL/L-8382 ESM/ELINT Sistemi, 360 derecelik kapsama alanı içerisinde belirlediği radarların coğrafi konumlarını 2 derece RMS’nin üzerinde bir hassasiyetle belirleyebilmektedir. Uçak üzerinde 20 haberleşme kanalına ilave olarak Link 11 ve Link 16 taktik data link sistemleri yer almaktadır. Ayrıca uçaklarda Selex Komünikasyon ve Aselsan üretimi üç HF, dört VHF/UHF ve dört UHF telsiz seti ile X-Band Uydu Haberleşme Sistemi [SatCom] ve telsiz haberleşmesini, EH tehditlerinden etkilenmeden güvenli ve etkin bir şekilde yapabilmesini sağlayan frekans atlama özelliğine sahip iki
MXF-484 UHF/VHF Have Quick II telsiz seti yer almaktadır.

3ncü Ana Jet Üs Komutanlığı – Konya