Bell Helicopter UH-1H Iroquois

Türk Silahlı Kuvvetleri’nin, Blackhawk helikopterlerinden önce uzun yıllar boyunca helikopter filosunun bel kemiğini oluşturan UH-1 Iroquois (Huey) helikopterleri ilk olarak 1970 yılından itibaren Kara Kuvvetleri Komutanlığı envanterine girmeye başlamıştır. Bell lisansı altında İtalyan Agusta firması tarafından üretilen toplam 70 adet AB-205A helikopteri, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin gerçek manadaki ilk genel maksat helikopterleri olmuştur. Helikopterler, Kıbrıs Barış Harekatı sırasında hiç zayiat vermeden Bolu Komando Tugayı, Nevşehir Jandarma Komando Birliği ve 230ncu Piyade Alayı’na bağlı askerlerinin başarıyla Gönyeli ve Kırnı bölgelerine havadan indirilmesi görevinde büyük bir başarı sergilemiştir.

Kıbrıs Barış Harekatı’nın hemen ardından 1978 yılında, Amerika Birleşik Devletleri’nden 36 adet UH-1B ve 100 adet UH-1D/H Iroquois (40 adet D, 60 adet H) helikopteri daha envantere kazandırılmıştır. Envantere kazandırılan bu helikopterlerden bir kısmı (UH-1H modeli) Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın envanterine kazandırılmıştır. 

Helikopterin performansından oldukça memnun kalan Kara Kuvvetleri Komutanlığı, envanterine daha fazla UH-1H Iroquois helikopteri tedarik etmek istemiş ve bu kapsamda çalışma başlatmıştır. Türkiye-ABD Savunma Sanayi İşbirliği çerçevesinde toplam 60 x UH-1H helikopteri üretimi o zamanki ismiyle 901nci Hava Aracı Ana Depo ve Fabrika Komutanlığı’nda [5nci Ana Bakım Merkezi Komutanlığı] 30 Temmuz 1984 tarihinde fiilen başlamıştır. Her biri 15 helikopterden oluşan 4 faz şeklinde planlanan üretimde ilk fazda 10.000 adet parça yurtiçinde üretilirken, dördüncü fazda bu sayı 26.600 parçaya çıkarılmıştır. Proje kapsamında toplam 77.600 parça kullanılarak toplam 34 Milyon ABD Doları tasarruf sağlanmış ve 1992 yılında program başarıyla tamamlanmıştır. Ayrıca program kapsamında 5nci Ana Bakım Merkezi, parça üretim, montaj, uçuş testi gibi ciddi kabiliyetler kazanmış ve sonraki yıllarda yaşanan kaza/kırıma uğramış bir kısım UH-1H helikopterini onararak yeniden uçabilir hale getirmiştir.

Hava Kuvvetleri Komutanlığı, envanterine kazandırdığı 27 adet UH-1H Iroquois helikopterini özellikle hava üslerinde bulunan Arama ve Kurtarma birliklerinde aktif olarak havadan personel ve yaralı kurtarılması görevlerinde kullanmıştır. Bunun dışında 224ncü Özel Filo (sonrasında 212nci Filo olarak yeniden isimlendirildi) bünyesinde havadan VIP uçuşlar için kullanılmıştır. Günümüzde yanlızca 125nci Ulaştırma ve Helikopter Eğitim Filo Komutanlığı (Azman) ile bazı A/K filoları bünyesinde personel eğitimi ve arama kurtarma maksatlı kullanılan helikopterler yavaş yavaş hizmet dışına çıkarılmaktadır.