Lockheed Martin C-130B/E Hercules

1960’lı yılların başında Kıbrıs’ta ortaya çıkan olumsuz gelişmeler Türkiye’nin Kıbrıs’a askeri müdahalesini zorunlu hale getiriyordu. Olası harekat planlarına göre büyük bir havadan indirme operasyonunun yapılması halinde envanterde bulunan C-47 Dakota uçaklarının yetersiz kalacağı değerlendirilmekteydi. İşte bu değerlendirmeler sonucunda C-130E Hercules uçakları envantere dahil edilmiştir. 1963 yılında uçakların eğitimini almak üzere pilot ve teknisyenlerden oluşan 9 kişilik ekip Amerika Birleşik Devletleri’ne gitmiştir. Üretimi tamamlanarak teslim edilen 63-13186 tescilli uçak, bu ekip tarafından Sweart, McQuire, Gender, Lakenheath yolu izlenerek 18 Eylül 1964 tarihinde Ankara/Etimesgut’a ulaştı. Bu uçağın 17 Ekim 1964 tarihinde Kayseri/Erkilet Üssü’nde nihai teslimi gerçekleştirilerek Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterine katılımı sağlanmıştır.

Eğitim Alan İlk C-130 Hercules Ekibi
Pilotlar
Hava Pilot Binbaşı Servet KURT
Hava Pilot Kıdemli Yüzbaşı Erol OLGUNER
Hava Pilot Kıdemli Yüzbaşı Adem UZER
Hava Pilot Kıdemli Yüzbaşı Nasır YILMAZ (Şehit Düştü)
Hava Seyrüsefer Subayı Binbaşı Faik TUĞRAL
Uçuş Teknisyenleri:
Hava Kıdemli Başçavuş Cevdet YÜKSEL
Hava Kıdemli Başçavuş Vefa ÜNDÜCÜ
Uçak Yükleme Teknisyenleri:
Hava Başçavuş Doğan KÜMÜKEN
Hava Başçavuş M. ALi BAŞKAYA

1964-1974 yılları arasında hizmete giren C-130E Hercules uçakları Kayseri Erkilet Meydanı’nda o tarihte yeni kurulan 224ncü Filo Komutanlığı’nda göreve başlamıştır. 1972 yılında 224ncü Filo’nun adı 222nci Filo Komutanlığı olarak değiştirilmiştir. C-130E Hercules uçakları 1974 Kıbrıs Barış Harekatı’nda hava indirme görevleri icra etmiştir. Kıbrıs’ın Kırnı Bölgesi’ne C-47 uçaklarıyla birlikte ilk gün 15 sorti gerçekleştiren C-130E uçakları, yaklaşık 900 paraşütçüyü Kıbrıs’a indirerek büyük bir başarıya da imza attı. Kıbrıs Barış Harekatı boyunca C-130E’ler toplam 2.311 paraşütçü ve 1.238 ton teçhizatı operasyon alanına ulaştırdı. 1991 yılında ise altı adet C-130B Hercules uçağı daha hizmete girmiştir.

Suudi Arabistan Hava Kuvvetleri’nde uzun yıllar hizmet veren altı adet C-130E tipi uçak, Türk Hava Kuvvetleri’nin ihtiyacı doğrultusunda 2012 yılında 26,3 milyon dolar bedelle satın alındı. Envantere kazandırılan bu altı uçakla birlikte toplam 19 uçak, 222nci Filo Komutanlığı’nda ulaştırma uçağı olarak görev yapmaktadır.

C-130B/E Aviyonik Modernizasyon Projesi [Erciyes Projesi]
Türk Hava Kuvvetleri envanterinde bulunan C-130B/E Hercules nakliye uçaklarının modern aviyoniklerle donatılmasını öngören Erciyes Projesi, Savunma Sanayi Müsteşarlığı’nın koordinasyonunda TUSAŞ’ın Ana Yükleniciliğinde yürütülmektedir. Aralık 2006’da Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile TUSAŞ arasında imzalanan sözleşme kapsamında envanterde bulunan 6 adet C-130B ve 13 adet C-130E (Suudi Arabistan’dan satın alınanlar için 27 Aralık 2013’te sözleşme değişikliği yapılmıştır) uçağı, uluslararası seyrüsefer ihtiyaçlarına (GATM, RVSM, CAT-II) uyumlu, 4 adet Kayar Harita Kabiliyetli Renkli MFD ve 2 CDU ile modernize edilmekte, yüksek harekat etkinliğine sahip çok amaçlı 2 görev bilgisayarı ve yer görev planlama sistemi ile gece görüş uyumlu gösterge ve aydınlatma sistemleriyle donatılmaktadır. Yeni alt sistemler için gerekli olan yaklaşık 3.2 milyon satırlık yazılım TUSAŞ mühendisleri tarafından yazılmış olup DO-178 B standardıyla uyumludur. Uçuş yönetim sistemi içeren Harekat Uçuş Yazılımı ile donatılan uçaklar, kalkışından inişine kadar uçuş planlama ve icra kabiliyetine kavuşmuştur. Ayrıca uçaklar Link-16 veri bağı sistemi sayesinde diğer hava araçları ve yer birimleri ile yüksek hızlı muhabere imkanına kavuşmuştur. Uçuş esnasında Uçak Durum Yönetim Sistemi sayesinde eş zamanlı performans hesaplamaları yapabilen uçuş ekibi, uçuş planı kapsamında zaman, yakıt, irtifa, hava sahası, arazi, engel ve tehdit konularında üç boyutlu analizler yapabilmektedir. Bu kabiliyetler sayesinde uçakların ihtiyaç duyduğu dört mürettebat sayısı üçe inmektedir.

Proje kapsamında prototip olarak modernize edilen 63-13188 tescilli ilk C-130E uçağı, 8 Ağustos 2014 tarihinde TUSAŞ tesislerinde düzenlenen törenle Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmiştir. Projenin ikinci prototipi olan 61-2634 tescilli C-130B uçağı da modernize edilerek 2016 yılının Ağustos ayında Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmiştir. Fakat teslim edilen C-130B prototipinin baş-kuyruk yalpalaması yaptığı görülünce uçağın kabulü gerçekleştirilmemiş, söz konusu hatanın nedenleri araştırılmıştır. İlk başta yazılımsal bir hata olduğu değerlendirilse de sorunun yazılım kaynaklı olmadığı, FaSBaT kaynaklı olduğu anlaşılmıştır. Araştırma neticesinde kontrol tellerindeki gerginlik ayarının düzgün olmadığı anlaşılmıştır.

Dönemin Savunma Sanayi Müsteşarı İsmail Demir tarafından 2022 yılının Kasım ayında yapılan açıklamayla modernize edilen 11nci C-130 uçağının Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edildiği açıklanmıştır.