F-35B STOVL-Modu Uçuş Testlerine Başladı
Lockheed Martin tarafından F-35 Müşterek Taarruz Uçağı [MTU/JSF] Programı kapsamında geliştirilen Kısa Kalkış ve Dikey İniş [STOVL] kabiliyetli F-35B Lightning II uçağı, STOVL tahrik sisteminin uçuş esnasındaki performansının testine yönelik uçuş testlerine 7 Ocak 2010 tarihinde başladı.

Amerikan Deniz Kuvvetleri’nin Patuxent River’daki Deniz Hava Üssü’nde icra edilen STOVL-Modu Uçuş Testleri sırasında F-35B ile kısa kalkış, havada asılı kalma [hover] testleri gerçekleştirildi. BAe Systems F-35 Lider STOVL Test Pilotu Graham Tomlinson kumandasında icra edilen ilk test uçuşu sırasında uçak 5.000ft irtifaya tırmanmış ve konvansiyonel uçuş modunda iken şaft kontrollü LiftFan [Kaldırma Fanı] tahrik sistemi 210 kt [338 mph] süratte devreye sokulmuş ve sürati 180 kt’a [270 mph] düşen uçak STOVL moduna geçmiştir. Müteakiben yeniden 210 kt hıza çıkılarak uçak tekrar konvansiyonel uçuş moduna geçmiştir. Yaklaşık 50 dakika süren ilk test uçuşu sırasında tahrik sistemi toplamda 14 dakika süreyle STOVL modunda çalışmıştır.

Türkiye Müşterek Taarruz Uçağı Programı’na Dahil Oluyor

1999 yılında imzalanan ABD$6.2 Milyon değerindeki Teklif ve Kabul Mektubu [LOA] ile Konsept Gösterim Evresi’nden itibaren F-35 MTU/JSF Programı’na katılım sağlayan Türkiye, 11 Temmuz 2002 tarihinde Üçüncü Seviye [Level 3] Ortak olarak programın Sistem Geliştirme ve Gösterim Evresi [SDD]’ne dahil olmuş ve Üretim, Destek ve Sürekli İyileştirme [PSFD]’ne katılımına yönelik Mutabakat Muhtırası [MoU] ve ekleri Türkiye ile ABD Hükümeti arasında 25 Ocak 2007 tarihinde imzalanmıştır. Türk Savunma Sanayi’nin projeye katılımını ve olası iş fırsatlarını tanımlayan Niyet Mektubu [LOI] ve Sanayi Katılım Planı ise Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile ana yüklenici Lockheed Martin arasında, 6 Şubat 2007’de Ankara’da imzalanmıştır. Türkiye’nin proje kapsamında 2030 yılına kadar partiler halinde 100 adet [+16 opsiyon] F-35A Lightning II uçağını tedarik etmesi planlanmıştır.

Türk Savunma Sanayi Şirketleri Projeye Dahil Edildi

F-35 Lightning II uçaklarının uluslararası üretim sürecinde halihazırda; Alp Havacılık, Aselsan, Ayesaş, Fokker Elmo, Havelsan, Kale Havacılık, Kale Pratt & Whitney Motor Sanayi, TAI firmaları görev almaktadır.

2008 yılından itibaren projeye dahil olan Türk Havacılık ve Uzay Sanayi [TAI], Northrop Grumman ile birlikte uçak orta gövdesi üretim ve montajı, kompozit dış kaplama ve silah bölmesi kapakları ile fiber kompozit hava giriş kanallarının [inlet ducts, sağ sol ve arka] üretimini gerçekleştirmektedir. Hava-Yer Harici Yük Taşıyıcı Pylon ve Adaptörleri dahil F-35’in Alternatif Görev Ekipmanı [AME]’nin yaklaşık %50’sini üreten TAI, ABD dışında tek kaynak olarak üretimini gerçekleştireceği 400 adet F-35A CTOL Orta Gövde’nin ilkini 11 Aralık 2013 tarihinde Akıncı/Ankara’daki tesislerinde düzenlediği tören ile Northrop Grumman ve Lockheed Martin firmalarına teslim etmiştir. Üretilen bu ilk orta gövde, Amerikan Hava Kuvvetleri için LRIP-6 altında üretilen 12-5051 kuyruk tescilli 62’nci F-35A Lightning II uçağında kullanılmıştır.

Türk Hava Kuvvetleri’ne İlk F-35A Lightning II Siparişi Verildi

6 Mayıs 2014 tarihinde düzenlenen Savunma Sanayi İcra Komitesi [SSİK] toplantısında alınan karar çerçevesinde 10’uncu Düşük Yoğunluklu Başlangıç Üretim Dönemi [Low Tate Initial Production/LRIP-10] kapsamında 2018 yılında teslim edilmek üzere Block-3F konfigürasyonunda ilk iki F-35A uçağının kesin siparişi 2014 yılında verilmiştir. Siparişi verilen ilk iki uçak Pilot Eğitimi kapsamında bir süre Amerikan Hava Kuvvetleri’ne bağlı Luke Hava Üssü’nde [uluslararası F-35A kullanıcısı ülkelerin pilotları ve bakım personeli Luke Hava Üssü’nde 61’inci Muharebe Kanadı’nda eğitilmektedir] konuşlandırılacak ve 2019’dan itibaren Türkiye’ye getirilmesi planlanmıştır.

7 Ocak 2015 tarihinde düzenlenen SSİK toplantısında alınan karar uyarınca ilave dört adet F-35A uçağının daha sipariş edilmesi kararlaştırılmış ve LRIP-11 altında imal edilerek 2019 yılı içerisinde Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmesi planlanmıştır.

Türk Hava Kuvvetleri’ne İkinci F-35A Filosu için Sipariş Verildi

Savunma Sanayi İcra Komitesi, gündemdeki konuları değerlendirmek ve gerekli kararları almak üzere Ankara’daki hizmet binasında 28 Ekim 2016 tarihinde toplandı. Farklı savunma sanayi projelerinin karara bağlandığı toplantı neticesinde İkinci parti ilave 24 adet F-35A Lightning II uçağının alımına karar verilmiştir.

S-400 Alımı Sonrasında Yaşanan F-35 Krizi

Türkiye Cumhuriyeti’nin hava savunmada yaşadığı sıkıntılar ve bölgede yaşanan krizler neticesinde Amerika Birleşik Devletleri’nden Patriot Hava Savunma Sistemlerini almak istemiş fakat beklediği cevabı alamayınca Rusya’dan bir filo S-400 Triumph Uzun Menzilli Bölge Hava ve Füze Savunma Sistemi’ni envanterine kazandırmıştır. Bu alımın hemen ardından Amerika ile yaşanan kriz ve sonrasında alınan CAATSA yaptırımları nedeniyle Türkiye, F-35 Programı’ndan çıkarılarak sipariş ettiği uçaklar teslim edilmemiştir. Bu konuyu detaylıca incelediğimiz makalemizi okumak için buraya tıklayın.

Kaynaklar

1. F-35B STOVL-Modu Uçuş Testlerine Başladı | Savunma ve Havacılık Cilt:23/135, Sayı: 2009/05, Sayfa: 116
2. İkinci F-35A MTU/JSF Filosu için Sipariş Verildi | Savunma ve Havacılık Cilt:30/176, Sayı: 2016/04, Sayfa: 32/33
3. F-35A Lightning II Programı ve Türkiye | Savunma ve Havacılık Cilt: 29/169, Sayı: 2015/03, Sayfa: 122/129