Kaza 1: 11 Eylül 2001 (Terör Saldırısı)
Toplam Kayıp Sayısı: 2.996
11 Eylül Terör Saldırıları : Dünya havacılık tarihinin en kanlı terör saldırısı olarak tarihe geçen bu olay, hem havacılık güvenlik kurallarının yeniden gözden geçirilmesine, hem de Orta Doğu’da geri dönülmez bir kaosun ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Dünyanın en büyük uçak kazası olmasa da, aynı olayda birden fazla uçağın kullanılması ile meydana gelmesi bakımından, bir çok otorite tarafından dünyanın en büyük uçak kazası olarak belirtilmektedir. Amerika’nın kuzeydoğu eyaletlerinden kalkan ve Kaliforniya istikametine doğru seyahat eden dört farklı yolcu uçağı, El-Kaide üyesi olduğu açıklanan toplam 19 [beşli üç grup ve dörtlü bir grup] hava korsanı tarafından uçuş esnasında kaçırıldı. Boston’da bulunan Logan Uluslararası Havaalanı’ndan kalkan ve Los Angeles Uluslararası Havalimanı’na 11 mürettebat ve 81 yolcu ile seyahat eden 11 sefer sayılı Amerikan Havayolları’na ait Boeing 767 tipi yolcu uçağı yerel saatle tam 08:46’da Dünya Ticaret Merkezi’nin Kuzey Kulesi’ne çarptı. Tüm Dünya’da şaşkınlık yaratan bu kaza sonrasında neredeyse tüm haber kanalları canlı yayına geçerek kazanın nasıl meydana geldiğini anlamaya çalışıyordu. İlk saldırıdan tam 17 dakika sonra saat 09:03’te Dünya Ticaret Merkezi’nin Güney Kulesi’ne bu sefer United Havayolları’na ait başka bir Boeing 767 tipi yolcu uçağı çarptı. Daha ilk saldırının şoku atlatılamadan meydana gelen ikinci saldırı tüm haber kanallarında canlı olarak yayınlanmıştı.
İlk Saldırı Anı :
İlk saldırıda kullanılan Amerikan Havayolları’nın 11 sefer sayılı uçağı kalkışının henüz 15. dakikasındayken Velid M. el Şehri, Muhammed Atta, Vail el Şehri, Aldülaziz el Omari ve Satam el Sukari isimli korsanlar tarafından gözyaşartıcı gaz kullanılarak kaçırılmış ve yaşanan arbede sırasında en az iki mürettebat ve bir yolcu bıçaklanmıştır. Bu sırada uçakta görevli kabin memuru Betty Ong, Amerikan Havayolları merkezini arayarak yaşananları aktarmış ve kokpitten yanıt alamadığını iletmiştir. Bunun üzerine saat 08:37’de orduya haber verilmiş ve dokuz adet F-15 Strike Eagle uçağı havalanmıştır.
İkinci saldırıda yine Boston, Massachusetts’teki Logan Uluslararası Havalimanı’ndan Los Angeles Uluslararası Havalimanı’na gitmek üzere 9 mürettebat ve 56 yolcu ile havalanan 175 sefer sayılı United Havayolları’na ait uçak kullanılmıştı. Saat 08:46’da üzerlerinde bomba olduğunu söyleyip gözyaşartıcı gaz kullanarak uçağı kaçıran Mervan el Şeyhi, Ahmed el Hamdi, Mohand el Şeyhi, Hamza el Hamdi ve Fayiz Ahmed isimli hava korsanları uçağın rotasını 08:58’de New York’a çevirdi. Bu sırada uçakta bulunan bir yolcu babasını arayarak yaşananları anlatmıştır.
İkinci Saldırının Farklı Açılardan Görüntüsü :
Amerikan Savunma Bakanlığı’nın karargahı Pentagon’un batı cephesini vuran üçüncü uçak ise Washington’da bulunan Dulles Uluslararası Havalimanı’ndan Los Angeles Uluslararası Havalimanı’na gitmek üzere 58 yolcu ve 6 mürettebatla havalanan 77 sefer sayılı Amerikan Havayolları’nın Boeing 757 uçağıdır. Halid el Midhar, Macid Mukid, Navaf el Hazmi, Salim el Hazmi ve Hani Hancur isimli 5 hava korsanı tarafından kaçırılan uçakta bulunan yolcular yakınlarını arayarak bıçak kullanan korsanlar tarafından kaçırıldıklarını haber vermişlerdir.
Pentagon’a Saldırının CCTV Kaydı :
Uçak Değil Füze İle Vurulduğunu Düşünenler İçin :
Saldırıda kullanılan son uçak ise Newark Liberty Uluslararası Havalimanı’ndan San Francisco Uluslararası Havalimanı’na gitmek üzere 37 yolcu ve 7 mürettebatla havalanan 93 sefer sayılı United Airlines’a ait Boeing 767 tipi yolcu uçağıdır. Bu uçak hiçbir yere saldıramadan yerel saatle 10:03’te Shanksville/Pensilvanya’da bulunan boş bir araziye düşmüştür. Uçakla ilgili yapılan açıklamada yolcular tarafından uçağın kontrolü ele alınmaya çalışırken düştüğü belirtilmiştir. Ahmed el Nami, Ahmed el Haznavi, Ziad Cerrah ve Said el Hamdi isimli hava korsanları tarafından kaçırılan bu uçağın tam olarak hangi saldırıda kullanılacağı bilinmese de Beyaz Saray veya Amerikan Kongre Binası gibi stratejik öneme sahip binalara yapılacak bir saldırıda kullanılacağı düşünülmektedir.
Dört uçak kullanılarak yapılan bu saldırılarda uçaklarda bulunan 265 yolcu ve mürettebat (19 hava korsanı da dahil) ile birlikte Pentagon’da 125 kişi, Dünya Ticaret Merkezi’ne ait binalarda ise 2.266 kişi hayatını kaybetmiştir. Ayrıca Dünya Ticaret Merkezi’ndeki yangınlara müdahele eden 340 itfaiyecinin ölümüyle de Amerika Birleşik Devletleri tarihindeki en yüksek sayıda itfaiyeci ölümünün yaşandığı olaydır. Toplam 2.996 kişinin hayatını kaybettiği bu terör saldırıları sonrasında Amerika Birleşik Devletleri Afganistan ve Irak’ı işgal etmiş, Müslümanlara karşı işenen nefret suçlarında önemli bir artış olmuştur.
BBC Tarafından Hazırlanan Olay Kronolojisi :
Gerçek Ses Kayıtları :
Kaza 2: 29 Mart 1977
Toplam Kayıp Sayısı: 583
Tenerife Faciası : Havacılık tarihinin en büyük uçak kazası olarak tarihe geçen olay, 27 Mart 1977 tarihinde İspanya’nın Tenerife Adası’nda bulunan Los Rodeos Havalimanı’nda pist üzerinde iki Boeing 747 uçağının çarpışması sonucu meydana gelmiştir. 583 kişinin hayatını kaybettiği kazada 61 kişi de yaralanmıştır.
Aslında olaylar silsile olarak Gran Canaria Uluslararası Havalimanı’nın terminal binasında terörsit bir grup tarafından saksıya yerleştirilen bombanın patlatılmasıyla başladı. İkinci bir bomba ihbarının daha alınması üzerinde Gran Canaria Uluslararası Havalimanı uçuşlara kapatılarak tüm uçaklar komşu ada Tenerife’de bulunan Los Rodeos Havalimanı’na yönlendirilmişti. Buraya yönlendirilen uçakların yarattığı karmaşa ve yoğunluk hava trafik kontrolörlerinin işini zorlaştırıyordu. Ayrıca kaza anında yaşanan yoğun sis nedeniyle de hava trafik kontrolörleri kuleden uçakları göremez duruma gelmişti. İşte bu karmaşa sırasında Gran Canaria Uluslararası Havalimanı yerine buraya mecburu iniş yapan KLM ve Pan Amerikan Havayolları’na ait iki Boeing 747 tipi yolcu uçağı da Gran Canaria Uluslararası Havalimanı gitmek için beklemekteydi.
National Geographic Uçak Kazası Raporu : Tenerife Faciası
Gran Canaria Uluslararası Havalimanı’nın hava trafiği tekrar açıldığında ilk önce KLM uçağına kalkış izni verildi. Kule, uçağa pistin sonuna gidip 180 derece dönmesini ve kalkış için kulenin iznini beklemesi talimatını verdi. Ardından da PanAm uçağına havalimanının üçüncü çıkışını kullanarak KLM uçağının yanındaki pistten kalkış yapmaları talimatını verdi. Yaşanan yoğun sis nedeniyle görüş açısı sıfıra düşen kule görevlileri yeterli radar ekipmanına sahip olmadıkları için sadece pilotlarla yaptıkları telsiz konuşmalarına inanarak hareket ediyorlardı. KLM uçağı saat 17:04’te kulenin vermiş olduğu talimata uyarak pist başına geçmiş fakat deneyimli pilot kalkış izni almadığı halde pistte uçağı koşturmaya başlamıştı. Bu sırada havalianını çok iyi bilmeyen PanAm uçağı, KLM uçağına 1400 metre mesafede aynı pist üzerinde C-4 çıkışına yaklaşmak üzere henüz kalkış yapmamıştı. Kara kutu kayıtlarına göre PanAm pilotu KLM uçağının kendilerine doğru geldiği görünce motorlara tam güç vererek çarpışmadan kaçınmak için sol yana, pistin dışına doğru keskin bir dönüş yaptı. KLM pilotları ise durumu fark ettiğinde, hızı kalkış için yeterli olmamasına rağmen uçağın burnunu havalandırmış, bu sırada kuyruk piste 22 metre boyunca sürtmüş fakat PanAm uçağına 100 metre kala uçağı havalandırmayı başarmıştır. Uçağın burun kısmı PanAm uçağına çarpmaktan son anda kurtulsa da 260km/saat hızla havalanan uçağın orta gövde, motor ve ana iniş takımları maalesef PanAm uçağına çarpmaktan kurtulamamıştır. Bu sırada büyük hasar alan KLM uçağı çarpışma noktasından 150 metre mesafede pike yapıp, ani bir biçimde yan yatarak piste vurmuş ve 300 metre boyunca sürüklenmiştir. Kaza sırasında KLM uçağında bulunan 234 yolcu ve 14 kabin görevlisi, PanAm uçağında bulunan 326 yolcu ve 9 kabin görevlisi hayatını kaybetti. PanAm uçağında bulunan 7 kabin görevlisi ve pilotlar dahil toplam 61 kişi kurtulmuştur. Tamamen insan hatası, teknik yetersizlik ve sis nedeniyle meydana gelen bu kaza dünyanın en büyük uçak kazası olarak hafızalarda kalmıştır.
Kaza 3: 12 Ağustos 1985
Toplam Kayıp Sayısı: 520
Japon Havayolları Uçuş 123 : 12 Ağustos 1985 tarihinde Tokyo Havalimanı’ndan Osaka Havalimanı’na uçan Japon Havayolları’nın 123 sefer sayılı Boeing 747SR-46 tipi yolcu uçağının karıştığı kaza dünyanın en büyük ikinci, tek uçağın karıştığı dünyanın en ölümcül uçak kazası olarak havacılık tarihine geçmiştir. İç hat uçuşu olarak 509 yolcu ve 15 mürettebatla havalanan uçak, kalkışından 12 dakika sonra yaşamaya başladığı sorunlar nedeniyle uçuşun 44ncü dakikasında Takamagahara Dağı’na çakılmıştır.
4.850 saati Boeing 747 ile olmak üzere 12.400 uçuş saatine sahip 46 yaşındaki deneyimli Kaptan Pilot Masami Takahama ile 2.650 saati Boeing 747 uçağı ile olmak üzere 4.000 uçuş saatine sahip ikinci kaptan Yutaka Sasaki kontrolünde uçan uçağın kuyruk bölümünde yerel saatle 18:24 civarında şiddetli bir patlama meydana geldi. Patlama nedeniyle kabin basınç seviyesi azaldı ve uçağın dört ana hidrolik devresi hasar görerek devre dışı kaldı. Pilotlar transponder vasıtasıyla acil iniş taleplerini Tokyo Bölge Kontrol Merkezi’ne ileterek iniş hazırlıklarına başladılar. Fakat tü hidrolik kontrollerin devre dışı kalması nedeniyle uçak yukarı aşağı yönlü ani dalışlar yaşamaya başladı. Buna rağmen pilotlar, motorlara farklı farklı güçler uygulayarak uçağın dengede kalmasını sağladılar. Pilotların yaklaşık 32 dakika süren mücadelesine rağmen uçak yerel saatle 18:56’da, 2.100m irtifadayken radardan kayboldu.
Kazadan yaklaşık 20 dakika sonra Amerikan Hava Kuvvetleri’ne ait bir C-130 Hercules uçağı, enkazın yerini tespit etmiş ve kurtarma operasyonunu başlatmak istediklerini Japon yetkililere iletmiştir. Fakat Japon yetkililer teklifi reddederek kurtarma operasyonunu kendilerinin yapacağını belirtmiştir. Bölgeye giden Japon Öz Savunma Kuvvetleri’ne ait helikopter kötü hava koşulları nedeniyle kaza bölgesine iniş yapamayarak kurtarma ekiplerinin bulunduğu 63km uzaklıktaki köye iniş yapmıştır. Helikopter pilotunun herhangi bir yaşam belirtisi yok beyanı nedeniyle kaza yerine ertesi sabah gidilmiş ve dört yolcu yaralı olarak kurtarılmıştır. Yapılan incelemelerde kazadan sonra çok sayıda yolcunun hayatta kaldığı fakat yaralanmalar, hipotermi ve sağlık ekiplerinin geç gelmesi nedeniyle hayatlarını kaybettikleri belirlenmiştir.
Bir kişinin tesadüfen yukarıdaki fotoğrafı çekmesi ve yapılan incelemeler neticesinde kazanın asıl sebebinin kazadan tam 7 yıl önce 2 Haziran 1978 tarihinde Osaka Havalimanı’na inişi sırasında yaşanan kuyruk sürtmesinden kaynaklı olduğu anlaşılmıştır. Bu olay sonrasında Boeing’in standart onarım prosedürlerine uyulmadan yapılan onarım nedeniyle ilgili parçanın metal yorgunluğuna karşı olan direncinin %70 oranında azaldığı ve yaklaşık 10.000 kalkışa dayanabileceği belirlenmiştir. Kaza ise tam olarak 12.319’uncu kalkışta meydana gelmişti.
Japon Ulaştırma Bakanlığı Uçak Kaza Araştırma Komisyonu Kaza Raporu
Kaza İle İlgili Belgesel :
Kokpit Kayıtları :
Kaza İle İlgili Kapsamlı Araştırma : Admiral Cloudberg
Kaza 4: 12 Kasım 1996
Toplam Kayıp Sayısı: 349
Charki Dadri Faciası : Dünyanın en büyük üçüncü uçak kazası olarak tarihe geçen olay iki uçağın havada çarpışması sonucu Hindistan’ın Haryana eyaletindeki Charkhi Dadri şehrinde meydana gelmiştir. Suudi Arabistan Havayolları’nın SV763 sefer sayılı Boeing 747-168B tipi HZ-AIH tescilli uçağı Delhi’de bulunan Indira Gandhi Havalimanı’ndan Dhahran Uluslararası Havalimanı’na uçuş gerçekleştirmek için 312 yolcu ve mürettebatla birlikte havalandı. Kazaya karışan ikinci uçak, Kazakistan’ın Shymkent Havalimanı’ndan Delhi’deki Indira Gandhi Havalimanı’na gitmek üzere toplam 37 yolcu ve mürettebatla birlikte havalanan Kazakistan Havayolları’na ait 1907 sefer sayılı UN-76435 tescilli Ilyushin Il-76TD uçağıydı. İki uçağın havada çarpışarak karıştığı en büyük kaza olarak tarihe geçen olayda 349 kişi hayatını kaybetti. Kazakistan uçağında bulunan pilotların yetersiz İngilizce bilmelerinden kaynaklı olarak kule tarafından verilen talimatları yanlış değerlendirmeleri ve uygulamaları nedeniyle meydana gelen kaza, aynı zamanda Hindistan hava sahasında meydana gelen en büyük havacılık kazasıdır.
Hindistan Sivil Havacılık Bakanlığı Kaza Raporu
Kaza 5: 3 Mart 1974
Toplam Kayıp Sayısı: 346
Türk Hava Yolları TK981 Seferi : Bir Türk uçağının karıştığı en büyük havacılık kazası olarak tarihe geçen kazada Türk Hava Yolları’nın TC-JAV tescilli McDonnell Douglas DC-10-10 tipi uçağı 3 Mart 1974 tarihinde Fransa’nın Paris şehrindeki Ermenonville Ormanı’na düşmüştür. TK981 sefer sayısıyla İstanbul Yeşilköy Havalimanı’ndan kalkan uçak Paris aktarmalı olarak Londra Heathrow Havalimanı’na sefer düzenlemekteydi. İstanbul’dan Paris’e sorunsuz bir uçuş gerçekleştiren uçak, Orly Havalimanı’na inmiş, burada bir süre yolcu ve kargo aktarması yaptıktan sonra Heathrow’a gitmek üzere 13 mürettebat ve 333 yolcuyla birlikte havalanmıştır.
Toplam 347 kişinin hayatını kaybettiği kaza, yapılan incelemeler sonucunda uçağın kargo kapısında yaşanan teknik bir arızadan kaynaklandığı anlaşılmıştır. Kaptan Pilot Nejat Berköz, Yardımcı Pilot Oral Ulusman ve Uçuş Mühendisi Erhan Özer komutasında Orly Havalimanı’nın 08 numaralı pistenden yerel saatle 12:33’te havalanan uçak, 7.000 feet irtifada saat 12:40 sıralarında yaşanan patlamayla birlikte düşmeye başlamıştır. Sol arka kargo kapısı, kabin basıncına dayanamayarak kopmuş ve uçaktan fırlamıştır. Kapıda meydana gelen kopma nedeniyle kabin zemini çökmüş ve kapıya yakın bölümde bulunan iki sıra koltuk ve toplam altı yolcu kaza mahallinden yaklaşık 15km mesafede uçaktan düşmüştür. Hidrolik sistemi ve elektrik aksamı zarar gören uçak yaklaşık 20 derecelik açıyla, 800km hızla yerel saatle 12:42’de Ermenonville Ormanı’na düşmüştür.
Enkaz üzerinde yapılan incelemelerde, yanlış dizayn ve imalattan kaynaklanan kargo kapısı ve kilit mandallarının yanlış imalatının sebep olduğu anlaşılmıştır. Kargo kapıları yer hizmet görevlileri tarafından uçağın dışından yapılan kontrollerde ve kokpit içindeki kapı açık sinyalinde tam kapanmış gibi gözükse de yanlış dizayn ve tasarım hatası nedeniyle tam olarak kapanmamaktadır. Bu kazadan iki yıl önce American Airlines’a ait başka bir DC-10 uçağında da benzer durum yaşanmış ve hiçbir önlem alınmamıştır.
Fransız Komisyonun Kaza Raporu
TK981 – THY DC-10 Paris Kazası (3 Mart 1974) Facebook Grubu
Enkaz Alanına Ait Gerçek Görüntüler :
Kazaya Ait Hazırlanan Belgesel :
Eklenecek Diğer Kazalar:
Hindistan Havayolları Uçuş 182
Toplam Kayıp Sayısı: 329
Suudi Arabistan Havayolları Uçuş 163
Toplam Kayıp Sayısı: 301
Malezya Havayolları 17 Sefer Sayılı Uçuşu
Toplam Kayıp Sayısı: 298
İran Havayolları 655 Sefer Sayılı Uçuşu
Toplam Kayıp Sayısı: 290
İran Devrim Muhafızları
Toplam Kayıp Sayısı: 275
Amerikan Havayolları Uçuş 161
Toplam Kayıp Sayısı: 273
Lockerbie Faciası
Toplam Kayıp Sayısı: 270
Kore Havayolları 007 Sefer Sayılı Uçuşu
Toplam Kayıp Sayısı: 269
Amerikan Havayolları Uçuş 587
Toplam Kayıp Sayısı: 265
Çin Havayolları Uçuş 140
Toplam Kayıp Sayısı: 264
Air France Uçuş 447
Toplam Kayıp Sayısı: 228
Kazaların Listesi :
| TARİH | FİRMA/KURUM | HAVA ARACI | TESCİL | ÖLÜ |
|---|---|---|---|---|
| 11.09.2001 | American Airlines | Boeing 757-223 | N644AA | 2.996 |
| American Airlines | Boeing 767-223ER | N334AA | ||
| United Airlines | Boeing 767-222 | N612UA | ||
| United Airlines | Boeing 757-222 | N591UA | ||
| 29.03.1977 | KLM Royal Dutch Airlines | Boeing 747-206B | PH-BUF | 583 |
| Pan American Airways | Boeing 747-121 | N736PA | ||
| 12.08.1985 | Japan Airlines | Boeing 747SR-46 | JA8119 | 520 |
| 12.11.1996 | Saudi Arabian Airlines | Boeing 747-168B | HZ-OIH | 349 |
| Kazakhstan Airlines | Ilyushin Il-76TD | BM-76435 | ||
| 03.03.1974 | Türk Hava Yolları | McDonnell Douglas DC-10-10 | TC-JAV | 346 |
| 23.06.1985 | Air India | Boeing 747-237B | VT-EFO | 329 |
| 19.08.1980 | Saudi Arabian Airlines | Lockheed L-1011 TriStar 200 | HZ-AHK | 301 |
| 17.07.2014 | Malaysia Airlines | Boeing 777-2H6ER | 9M-MRD | 298 |
| 03.07.1988 | Iran Air | Airbus A300B2-203 | EP-IBU | 290 |
| 19.02.2003 | Iranian Rev. Guard | Ilyushin Il-76MD | 15-2280 | 275 |
| 25.05.1979 | American Airlines | McDonnell Douglas DC-10-10 | N110AA | 273 |
| 21.12.1988 | Pan American Airways | Boeing 747-121 | N739PA | 270 |
| 01.09.1973 | Korean Airlines | Boeing 747-230B | HL7442 | 269 |
| 12.11.2001 | American Airlines | Airbus A300B4-605R | N14053 | 265 |
| 26.04.1994 | China Airlines | Airbus A300B4-622R | B-1816 | 264 |
| 01.06.2009 | Air France | Airbus A330-203 | F-GZCP | 228 |
| 7.861 | ||||
